Polski Instytut Ekonomiczny

Podcasty

Nothing Found Pozostałe odcinki Podcastu PIE
Podcasty

Nothing Found Pozostałe odcinki Podcastu PIE 35 lat transformacji Europy Środkowo-Wschodniej Interaktywna analiza polskiego sukcesu gospodarczego

Instytut badawczy

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank gospodarczy, którego historia sięga 1928 r.

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank gospodarczy, nawiązujący do 90-letniej tradycji Instytutu Badań Koniunktur Gospodarczych.
W 1926 r. na fali zainteresowania ekonomistów tzw. cyklami koniunkturalnymi Edward Lipiński (polski ekonomista, działacz społeczny i uczestnik opozycji w PRL, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników) zaproponował utworzenie przy Głównym Urzędzie Statystycznym w Warszawie Instytutu Badań Koniunktur – na wzór podobnego instytutu na Uniwersytecie Harvarda. W 1928 projekt został zrealizowany, a prof. Lipiński objął posadę dyrektora Instytutu Badań Koniunktur Gospodarczych i Cen (IBKGiC). Kierował on jego pracami aż do momentu wybuchu II wojny światowej.
IBGiC był ośrodkiem naukowo-badawczym dostarczającym Ministerstwu Przemysłu i Handlu rzetelnych analiz. Kierunki prac badawczych wyznaczała kilkunastoosobowa Rada Naukowa składająca się z ekspertów, przedsiębiorców oraz przedstawicieli ministerstw. Pierwsi kierownicy zakładów IBGiC, zasłużeni ekonomiści Ludwik Landau i Marek Breit, skutecznie realizowali postulaty statutowe. Dzięki dostępowi do danych Banku Polskiego i Izby Przemysłowo-Handlowej nt. sprawozdań zakładów przemysłowych i rzemieślniczych mogli rzetelnie badać rachunek bilansu płatniczego Polski, strukturę zbytu przemysłu motoryzacyjnego, reglamentacje cen, a także prowadzić badania historii gospodarczej. Z kolei dzięki comiesięcznym raportom ze strony Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej efektywnie monitorowali rynek pracy, szczególnie poziom bezrobocia oraz warunki pracy. Za jednego z najwybitniejszych pracowników instytutu uznawany jest dziś Michał Kalecki – referent obrotów handlu w dziale ogólnych badań ekonomicznych (w latach 1929–1935). Jego Próba teorii oraz Szacunek dochodu społecznego w r. 1929 opracowana wraz z Ludwikiem Landauem to jedne z najważniejszych polskich analiz ekonomicznych ubiegłego wieku.
Dzięki łączeniu badań nad koniunkturą z badaniami struktury gospodarczej IBKGiC mógł się poszczycić szerszym zakresem badawczym niż jego harwardzki pierwowzór. Pracownicy Instytutu potrafili przyciągnąć i wyszkolić młodą, uzdolnioną kadrę, co zapewniło mu – obok SGH oraz Towarzystwa Ekonomistów i Statystyków – pozycję wiodącej instytucji promującej aktualną i żywą myśl ekonomiczną, która nie ograniczała się do rozważań metodologiczno-teoretycznych. Pionierskie w skali światowej badania IBKGiC nad wielkością i podziałem dochodu narodowego były w tamtym czasie prawdopodobnie jedyną na świecie próbą ustalenia szczegółowego podziału dochodu narodowego według klas społecznych.
Po II wojnie światowej musiało minąć wiele lat, zanim instytut na nowo wyłonił się z niebytu. Dopiero w 1961 r. udało się powołać nawiązujący do przedwojennej tradycji Zakład Badań Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego przy GUS. Nowo utworzony zakład w 1962 r. zainicjował publikowanie serii Prace i Materiały oraz wydawane we współpracy z GUS Zeszyty Statystyczno-Ekonomiczne. Niemały wkład dla wzmacniania pozycji Zakładu mieli Witold Trompczyński i Wiesław Rydygier. W 1969 r. przekształcono ten resortowy zakład w Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego. Badał on – teoretycznie i empirycznie – efektywność polskiego handlu zagranicznego. Pracownicy analizowali także przemiany struktury towarowej i geograficznej handlu (polskiego i międzynarodowego) oraz ich związki z dochodem narodowym.
W 1983 r. w wyniku przekształceń i połączeń innych instytutów gospodarczych powstał Instytut Rynku Wewnętrznego i Konsumpcji. Jego dyrektorami byli znakomici ekonomiści Tadeusz Sztucki, Teresa Pałaszewska-Reindl, Marian Strużycki, Leon Koźmiński, Andrzej K. Koźmiński, Janusz Beksiak, Brunon Górecki, Alicja Jusińska czy Andrzej Spoćka.
W gronie alumnów Instytutu znajdują się też: Henryka Bochniarz, Jerzy Eysymontt, Dariusz Ledworowski, Andrzej Olechowski, Dariusz Rosati, Witold Trzeciakowski, Janusz Kaczurba, Ryszard Michalski, Mirosław F. Zieliński, Franciszek Kubiczek, Józef Oleński i Bohdan Wyżnikiewicz.
W 2007 r. z połączenia Instytutu Rynku Wewnętrznego i Konsumpcji z Instytutem Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego powołano Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur. Dziesięć lat później nadano mu status państwowego instytutu badawczego, który skupiał się na badaniu rozwoju rynków w Polsce i innych krajach UE, a także na zmianach zachodzących w konsumpcji i preferencjach konsumenckich oraz koniunkturach światowych.
22 września 2018 r. weszła w życie ustawa o Polskim Instytucie Ekonomicznym, która zlikwidowała Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowy Instytut Badawczy i powołała Polski Instytut Ekonomiczny. Zajmuje się on dostarczaniem analiz i ekspertyz, a także popularyzacją polskich badań naukowych z zakresu nauk ekonomicznych i społecznych w kraju oraz za granicą. Z obecną treścią ustawy o PIE można zapoznać się.
Spośród wybitnych ekspertów Instytutu warto wspomnieć zmarłego w marcu 2021 r. Janusza Chojnę, specjalistę ds. handlu zagranicznego, który swoim niezwykle bogatym dorobkiem wniósł oryginalny wkład do polskiej ekonomii. Więcej informacji o Januszu Chojnie, a także listę niektórych jego publikacji można znaleźć.